การทดสอบ HEPA Filter มี 2 ขั้นตอนสำคัญที่ไม่ควรสับสน แต่ละแบบมีจุดประสงค์ มาตรฐาน และวิธีการที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง และขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้
หลายคนในวงการ Cleanroom เคยสับสนว่า “แผ่นกรองอากาศ Air filter ที่ผ่าน Factory Test แล้ว ทำไมยังต้องทำ Integrity Test อีก?”
คำตอบคือ ทั้งสองเป็นการทดสอบตรวจคนละสิ่ง ผ่านทั้งสองอย่างถึงจะมั่นใจได้ว่า Cleanroom ของคุณสะอาดจริงตามมาตรฐานตารางเปรียบเทียบโดยละเอียด
Factory Test คืออะไร?
Factory Test หรือ Production Test คือการทดสอบที่ โรงงานผู้ผลิต Air filter ดำเนินการก่อนแผ่นกรองอากาศออกจากสายการผลิต วัตถุประสงค์คือยืนยันว่า Filter media มีประสิทธิภาพการกรองตรงตาม specification ที่กำหนด
วิธีการทดสอบ MPPS
การทดสอบใช้หลักการวัดที่ MPPS (Most Penetrating Particle Size) ซึ่งเป็นขนาดอนุภาคที่ผ่านแผ่นกรองอากาศ Air filter ได้ง่ายที่สุด อยู่ที่ประมาณ 0.1-0.3 ไมครอน เพราะอนุภาคขนาดนี้ไม่ถูกจับโดยกลไก inertial impaction และ diffusion ได้น้อยที่สุด — ถ้า filter กรองอนุภาคขนาดนี้ได้ดี แสดงว่ากรองอนุภาคทุกขนาดได้ดีกว่า
Filter Class จาก Factory Test
ใช้ในอุตสาหกรรมทั่วไป โรงพยาบาล ห้อง Cleanroom ระดับ ISO 7–8 เหมาะสำหรับ pharmaceutical manufacturing ส่วนใหญ่
ใช้ใน Cleanroom ISO 5–6 เช่น semiconductor, microelectronics, aseptic filling ที่ต้องการความสะอาดระดับสูง
Ultra-Low Penetration Air filter สำหรับ Cleanroom ISO 3–4 เช่น nanotechnology, advanced semiconductor fab
เอกสารที่ได้รับหลัง Factory Test ผ่าน – แสดง Efficiency จริงของแผ่นกรองอากาศ Air filter แต่ละแผ่น ไม่ใช่แค่ค่าเฉลี่ย
Integrity Test คืออะไร?
Integrity Test หรือ Leak Test คือการทดสอบที่ทำ หลังติดตั้ง filter ใน Cleanroom จริง เพื่อตรวจสอบว่าไม่มีอากาศรั่วผ่านขอบ seal, frame, หรือ gasket โดยไม่ผ่านตัว filter media — ซึ่ง filter ที่ผ่าน Factory Test แล้ว ก็ยังอาจ fail Integrity Test ได้ถ้าติดตั้งไม่ถูกต้อง
ขั้นตอนการทำ Integrity Test
ฉีดสาร Poly Alpha Olefin (PAO) หรือ DEHS Aerosol ด้านหน้า (Upstream) ของ filter ให้ได้ความเข้มข้นตามที่กำหนด เพื่อใช้เป็น challenge agent
ใช้ Photometer ในการ scan ด้านหลัง (Downstream) ของ filter อย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งพื้นที่ filter media, ขอบ frame, และ seal gasket ทุกด้าน
หากพบว่าค่า Downstream concentration เกิน 0.01% ของ upstream concentration ที่จุดใด ถือว่า “Fail” ณ จุดนั้น และต้องระบุตำแหน่ง leak point อย่างชัดเจน
บันทึกผล Pass/Fail พร้อม leak map แสดงตำแหน่ง ขนาด และความรุนแรงของ leak ทุกจุด เพื่อใช้เป็นหลักฐานการ recertification
ISO 14644-3PAO / DEHS AerosolPhotometer Scanningเกณฑ์ < 0.01% of upstream
⚠️ สำคัญ: Air filter ที่ผ่าน Factory Test (H14) อาจ Fail Integrity Test ได้หาก seal เสียหายระหว่างขนส่ง หรือ gasket ถูกกดไม่สม่ำเสมอระหว่างติดตั้ง — นี่คือเหตุผลว่าทำไมต้องทำทั้งสองการทดสอบ
Factory Test รับประกันว่า filter ดีพอก่อนออกจากโรงงาน ทดสอบ Air Filter media โดยตรง
Integrity Test รับประกันว่า filter ถูกติดตั้งถูกต้อง ไม่มีรอยรั่วในระบบจริง Air Filter ที่ผ่าน Factory test อาจ fail ได้ หาก seal เสียหาย
ควรทำ Integrity Test เมื่อไหร่?
การทำ Integrity Test ไม่ใช่แค่ทำครั้งเดียวแล้วจบ – มีกรณีที่ต้องทำซ้ำตามมาตรฐาน ISO 14644-3 ดังนี้:
กรณีที่ 1
เปลี่ยน Filter ใหม่
ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยน Air filter แผ่นใหม่
ต้องทำ Integrity Test ก่อน
cleanroom พร้อมใช้งาน
กรณีที่ 2
หลัง Maintenance
หลังมีการซ่อมบำรุงระบบ HVAC
หรือมีการเข้าทำงานใน plenum area
ของ filter
กรณีที่ 3
Recertification Schedule
ตาม GMP / FDA requirement —
โดยทั่วไปทำทุก 6 เดือน
หรือ 12 เดือน ขึ้นกับ risk level
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
1. Air filter มีใบเซอร์Test report in accordance with EN 1822 แล้ว…ยังต้องทำ Integrity Test ไหม?
จำเป็นต้องทำครับ การได้รับ Test report in accordance with EN 1822 จาก Factory Test ยืนยันแค่ว่า filter media มีประสิทธิภาพตาม spec แต่ไม่ได้การันตีว่าการติดตั้งในระบบจริงจะไม่มี leak – seal อาจเสียหายระหว่างขนส่ง หรือ gasket อาจบิดเบี้ยวขณะติดตั้งก็ได้
PAO (Poly Alpha Olefin) เป็น synthetic oil ที่ใช้เป็น challenge agent ใน Integrity Test ปลอดภัยสำหรับการทดสอบในสภาพแวดล้อมอุตสาหกรรม บางพื้นที่ที่มีข้อจำกัด เช่น food processing ก็สามารถใช้ DEHS (Di-Ethyl-Hexyl-Sebacate) แทนได้
Integrity Test (Leak Test) ตรวจว่า filter ติดตั้งสนิทหรือไม่ โดยใช้ PAO challenge agent ส่วน Particle Count (ISO 14644-1) วัดปริมาณอนุภาคจริงในอากาศภายใน Cleanroom ทั้งคู่เป็นส่วนหนึ่งของ cleanroom qualification แต่วัดคนละอย่าง
ต้องระบุตำแหน่ง leak point ก่อน จากนั้นประเมินว่าสามารถ repair ด้วย sealant ได้หรือต้องเปลี่ยน filter ใหม่ หลัง repair แล้วต้องทำ Integrity Test ซ้ำอีกครั้งในพื้นที่ที่ซ่อม และบาง Cleanroom standard กำหนดว่าถ้า repaired area เกิน 5% ของพื้นที่ filter ต้องเปลี่ยน filter ใหม่ทั้งแผ่น
ให้บริการครับ – AAF Thailand มีบริการ Filter Installation Leak Test โดย 3rd Party ซึ่งเป็นทีมผู้เชี่ยวชาญอิสระ ตรวจสอบตามมาตรฐาน ISO 14644-3 พร้อมออกรายงานผลการทดสอบ เหมาะสำหรับโรงงานยา, อิเล็กทรอนิกส์, อาหาร และอุตสาหกรรมที่ต้องการ cleanroom certification
ต้องการให้ AAF ช่วยดูแล Cleanroom ของคุณ?
ตั้งแต่การเลือกแผ่นกรองอากาศ Air Filter ที่เหมาะสม
ไปจนถึงการทดสอบและรับรองมาตรฐาน
ทีม AAF Thailand พร้อมให้คำปรึกษาและบริการครบวงจร
